Ryszard III w lustrze współczesnej polityki. Teatr o władzy i manipulacji

W Piekarni walka o angielski tron zaczyna się od obrazu, w którym może przejrzeć się także publiczność. Lustro przypominające nagrobek zapowiada rzeczywistość, gdzie polityczny awans trudno oddzielić od śmierci. „Ryszard III” Teatru Polskiego w Podziemiu, wyreżyserowany przez Pawła Świątka, łączy opowieść o brutalnych mechanizmach władzy z widowiskiem dającym widzom teatralną przyjemność.

Twórcy nie rekonstruują dawnego angielskiego dworu. Współczesny wygląd bohaterów i sposób ich zachowania pozwalają spojrzeć na szekspirowską intrygę szerzej: jako na historię o zdobywaniu wpływów za pomocą kłamstwa, manipulacji i zabójstw. Moralne ograniczenia nie powstrzymują tych, którzy dążą do dominacji.

Hierarchię widać także w ustawieniu postaci. Najważniejsi gracze zasiadają na reżyserskich krzesłach, skąd kierują innymi i rozstrzygają o ich losie. Spektakl znajduje jednak miejsce również dla codzienności. Podczas dworskiego posiłku podawanego w pudełkach uwagę zwraca Buckingham Michała Mrozka. Aktor nadaje mu rys chuligana, podkreślony nawet sposobem, w jaki bohater używa pałeczek.

Cmentarz jako centrum wydarzeń

Scenografia Marcina Chlandy przenosi kolejne odsłony politycznej rozgrywki na teren nekropolii. Ciemne mogiły wyznaczają porządek przestrzeni, a zarazem nasuwają skojarzenie z dobrem, które zostało pogrzebane, podczas gdy zło nadal działa. Ofiary zyskują własne ślady: ich imiona pojawiają się na lustrach, wypisywane szminką.

Regularny układ grobów daje zespołowi możliwość prowadzenia kilku działań jednocześnie. Publiczność sama decyduje, na której części sceny skupić uwagę, dzięki czemu pozornie nieruchoma przestrzeń pozostaje żywa. Przedstawienie utrzymuje zainteresowanie, choć poszczególne sceny nie przyciągają z jednakową mocą.

Obraz uzupełniają kostiumy Grzegorza Więckowskiego: oszczędne, eleganckie, niekiedy z przymrużeniem oka. Współtworzą one wizualny charakter inscenizacji, podobnie jak światła przygotowane przez Chlandę i muzyka Olgi Mysłowskiej, dostosowana do wydarzeń na scenie.

Ryszard wobec kobiet i dworu

Michał Opaliński pewnie prowadzi tytułowego bohatera, a szczególną siłę mają jego spotkania z Lady Anną i królową Elżbietą. Anna wypada naiwnie, chwilami niezręcznie; Elżbieta początkowo się sprzeciwia, ale z czasem poddaje się oddziaływaniu słów Ryszarda. Janka Woźnicka i Agnieszka Kwietniewska tworzą przekonujące role i dotrzymują partnerowi kroku.

Odmiennie zaznacza swoją obecność Anastazja Kowalska jako Małgorzata. Była królowa jest zgorzkniała i zniesmaczona, zatacza się, gubi w wypowiedziach i sięga po alkohol. Jej urywane, niewyraźne przekleństwa odsłaniają rozpad postaci. Bartosz Śledź przyciąga uwagę bardziej powściągliwie: występuje w bieli jako dyskretna, lecz budząca niepokój figura.

W obsadzie są również Dariusz Maj, Igor Kujawski, Katarzyna Wuczko i Eryk Walkowiak. Aktorzy tworzą wiarygodne postaci mimo umownej, uwspółcześnionej formy. Dialogi i monologi wypowiadają wyraźnie, bez nadmiernego patosu.

Ważnym elementem spektaklu pozostaje Szekspir w przekładzie Stanisława Barańczaka. Tekst wybrzmiewa mocno i z wyczuciem, choć jego ilość może być wymagająca dla osób oczekujących szybszego tempa. Widzowie ceniący dobrze podane słowo znajdą tu natomiast wiele dla siebie.

„Ryszard III” jest prezentowany w Teatrze Polskim w Podziemiu. Najbliższe spektakle zaplanowano na 21–24 stycznia 2027 roku.

Źródło: wroclaw.pl