Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus od lat stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń na kulturalnej mapie naszego regionu. Wydarzenie to nie tylko skupia uwagę miłośników książek i środowiska krytycznoliterackiego, ale również ma realny wpływ na promocję autorów i przekładów prozy środkowoeuropejskiej. Wrocław jako gospodarz i organizator podnosi rangę miasta jako centrum życia literackiego, a sama nagroda co roku dostarcza tematów do rozmów wśród czytelników.
Kto powalczy o Angelusa w tym roku?
Do 21. edycji konkursu zakwalifikowano w tym roku czternaście tytułów reprezentujących szerokie spektrum tematów i stylów literackich. Wśród autorów znaleźli się twórcy z Polski, Czech, Ukrainy, Białorusi, Chorwacji, Węgier, Serbii oraz Bośni i Hercegowiny, co podkreśla istotę międzynarodowego charakteru nagrody. Jury już wkrótce wyłoni siedmiu finalistów – lista zostanie ogłoszona we wrześniu. Laureata poznamy tradycyjnie w październiku, a napięcie wśród czytelników i środowisk literackich rośnie z każdym dniem.
- Uładzimier Arłoŭ, „Tańce nad miastem. Trzy opowieści” (Białoruś)
- Marek Bieńczyk, „Rondo Wiatraczna” (Polska)
- Darko Cvijetić, „Czemu na podłodze śpisz” (Bośnia i Hercegowina)
- Joanna Czeczott, „Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji” (Polska)
- Slavenka Drakulić, „Bajki o komunizmie” (Chorwacja)
- Georgi Gospodinow, „Ogrodnik i śmierć” (Bułgaria)
- Julia Ilucha, „Moje kobiety” (Ukraina)
- László Krasznahorkai, „A świat trwa” (Węgry)
- Milena Marković, „Dzieci” (Serbia)
- Péter Nádas, „Historie równoległe: Nieme imperium” (Węgry)
- Zyta Rudzka, „Tylko durnie żyją do końca” (Polska)
- Kateřina Tučková, „Bílá Voda” (Czechy)
- Ewa Wieżnawiec, „O wilku mówiono w izbie” (Białoruś)
- Serhij Żadan, „Arabeski” (Ukraina)
Jak przebiega wybór laureata?
Ostateczną decyzję o przyznaniu Angelusa podejmuje niezależne jury, którego skład tworzą uznani eksperci literatury środkowoeuropejskiej. Przewodniczącym gremium jest Andrej Chadanowicz, a wśród członków znajdują się Bernadetta Darska, Dobrawa Lisak, Jerzy Madejski, Paulina Małochleb, Tomasz Mizerkiewicz oraz Maciej Robert. Ich zadaniem jest wskazanie najlepszej książki, która nie tylko wyróżnia się warsztatem literackim, ale również wnosi istotny głos w dyskusji o współczesnych problemach tej części Europy.
Co zyskują zwycięzcy i nominowani?
Laureat Nagrody Angelus otrzymuje nie tylko statuetkę projektu Ewy Rossano, ale i nagrodę finansową w wysokości 150 tys. złotych. Co istotne dla środowiska translatorskiego, jeśli zwycięska powieść pochodzi od autora zagranicznego, jej tłumacz także zostaje uhonorowany – przewidziano dla niego 40 tys. złotych. Również finaliści, których książki zakwalifikują się do ścisłej siódemki, otrzymują finansowe wyróżnienie (5 tys. zł).
Dlaczego Wrocław i Angelus są tak ważne dla literatury?
Wrocław, organizator i fundator całego przedsięwzięcia, podkreśla, że Angelus to nie tylko nagroda – to platforma, która promuje wartościowe lektury i poszerza pole dyskusji o kondycji współczesnej literatury. Warunkiem udziału w konkursie jest publikacja prozy, która ukazała się w języku polskim w minionym roku i porusza tematy istotne dla mieszkańców Europy Środkowej. Dzięki temu mieszkańcy Wrocławia i regionu mają okazję być blisko najważniejszych europejskich premier literackich.
Dotychczasowi zwycięzcy – przegląd ostatnich lat
Lista dotychczasowych laureatów potwierdza rangę Angelusa. Wśród nagrodzonych znaleźli się m.in. Darko Cvijetić, Monika Helfer, Saša Stanišić, Georgi Gospodinow czy Swietłana Aleksijewicz – twórcy o międzynarodowej renomie, którzy niejednokrotnie wykorzystywali nagrodę jako punkt wyjścia do dalszej kariery i obecności na światowym rynku wydawniczym.
- 2025 – Darko Cvijetić
- 2024 – Monika Helfer
- 2023 – Saša Stanišić
- 2022 – Edward Pasewicz
- 2021 – Kateryna Babkina
- 2020 – Goran Vojnović
- 2019 – Georgi Gospodinow
- 2018 – Maciej Płaza
- 2017 – Oleg Pawłow
- 2016 – Varujan Vosganian
- 2015 – Serhij Żadan
- 2014 – Pavol Rankov
- 2013 – Oksana Zabużko
- 2012 – Miljenko Jergović
- 2011 – Swietłana Aleksijewicz
- 2010 – György Spiró
- 2009 – Josef Škvorecký
- 2008 – Péter Esterházy
- 2007 – Martin Pollack
- 2006 – Jurij Andruchowycz
Nie tylko konkurs – budowanie dialogu i zrozumienia
Angelus to wydarzenie, które wykracza poza samą ideę konkursu literackiego. Wyróżnienie stanowi motywację dla pisarzy i tłumaczy do podejmowania tematów ważnych dla społeczności środkowoeuropejskiej. Dzięki niemu Wrocław regularnie staje się miejscem spotkań ludzi kultury, a mieszkańcy miasta mają możliwość uczestnictwa w debatach i wydarzeniach towarzyszących. To wszystko sprawia, że Nagroda Angelus realnie przyczynia się do rozwoju lokalnej i europejskiej sceny literackiej.
Źródło: wroclaw.pl